YENİ SENDİKA YENİLİKÇİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMET ÇALIŞANLARI SENDİKASI
YENİ SENDİKA’DAN BİYOLOGLAR İÇİN RESMÎ BAŞVURU: “RİSK VARSA YIPRANMA VARDIR, YIPRANMA VARSA SOSYAL GÜVENLİK HAKKI OLMALIDIR”
Sağlık hizmetlerinde görev yapan biyologların fiilî hizmet süresi zammı kapsamına alınması için Sağlık Bakanlığı’na başvurduk.
YENİ SENDİKA, sağlık hizmetlerinin önemli bir parçasını oluşturan laboratuvar hizmetlerinde görev yapan biyologların çalışma koşullarının ve maruz kaldıkları mesleki risklerin sosyal güvenlik mevzuatı açısından yeniden değerlendirilmesi amacıyla T.C. Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü’ne resmî başvuruda bulundu.
Başvuruda, özellikle laboratuvarlarda ve riskli birimlerde fiilen görev yapan biyologların, çalışma koşulları ve maruz kaldıkları mesleki riskler dikkate alınarak fiilî hizmet süresi zammı kapsamına alınması talep edildi.
Biyologlar sağlık hizmetlerinin ayrılmaz bir parçasıdır
Sağlık hizmetleri yalnızca hasta başında gerçekleştirilen çalışmalardan ibaret değildir. Hastalıkların teşhisinden tedavi süreçlerinin takibine, enfeksiyonların tespitinden genetik incelemelere, biyolojik materyallerin analizinden kan ve kan ürünlerinin değerlendirilmesine kadar birçok sağlık hizmeti laboratuvar ve bilimsel değerlendirme süreçlerine dayanmaktadır.
Bu süreçlerde biyologlar önemli görevler üstlenmektedir.
Biyologlar; mikrobiyoloji, bakteriyoloji, parazitoloji, biyokimya, hematoloji, tıbbi biyoloji, moleküler biyoloji, genetik, patoloji, histoloji, sitoloji, toksikoloji, kan ve kan ürünleri, biyolojik ürünler, infertilite, biyoteknoloji, araştırma-geliştirme, deney, test ve analiz gibi birçok alanda görev yapabilmektedir.
Bu nedenle YENİ SENDİKA, biyologların sağlık hizmetlerindeki konumunun yalnızca akademik veya araştırma faaliyetleri üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Biyologlar, sağlık hizmetlerinin laboratuvar ve bilimsel altyapısında fiilen görev yapan sağlık çalışanlarıdır.
Laboratuvarlarda ciddi mesleki riskler bulunuyor
YENİ SENDİKA’nın Sağlık Bakanlığı’na yaptığı başvuruda, biyologların görev yaptıkları laboratuvarların niteliği ve çalışma ortamlarının taşıdığı riskler özellikle vurgulandı.
Görevin niteliğine bağlı olarak laboratuvarlarda çalışan biyologlar;
- Bakteri, virüs, mantar ve parazitler,
- Kan ve insan kaynaklı biyolojik materyaller,
- Enfeksiyon etkenleri,
- Aerosol ve kontaminasyon riski,
- Kimyasal maddeler ve laboratuvar reaktifleri,
- Toksik, mutajenik veya kanserojen özellik taşıyabilen maddeler,
- Biyogüvenlik riskleri,
- Kesici ve delici materyaller,
- Laboratuvar kazaları
gibi çeşitli mesleki risklerle karşı karşıya kalabilmektedir.
Bunun yanında yoğun çalışma koşulları da çalışma ortamının taşıdığı riskler arasında yer almaktadır.
Bu nedenle YENİ SENDİKA, biyologların sosyal güvenlik hakları değerlendirilirken yalnızca “biyolog” unvanının esas alınmasının yeterli olmayacağını belirtiyor.
Asıl değerlendirilmesi gereken soruların;
“Çalışan fiilen hangi işi yapıyor?”
“Bu işi yaparken hangi risklere maruz kalıyor?”
olması gerektiğini vurguluyor.
“Unvan değil, fiilî görev ve risk esas alınmalı”
YENİ SENDİKA’nın başvurusunun temel yaklaşımını “unvan değil, fiilî görev ve risk” ilkesi oluşturuyor.
Aynı veya benzer çalışma ortamlarında görev yapan ve benzer biyolojik, kimyasal ve mesleki risklere maruz kalan çalışanların, sosyal güvenlik bakımından da hakkaniyetli şekilde değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
Bu yaklaşımın yalnızca biyologların talepleri açısından değil; eşitlik, hakkaniyet ve sosyal devlet ilkeleri açısından da önem taşıdığı belirtildi.
Fiilî hizmet süresi zammı nedir?
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 40’ıncı maddesinde fiilî hizmet süresi zammı düzenlenmektedir.
Kamuoyunda “yıpranma payı” olarak da ifade edilen fiilî hizmet süresi zammı, kanunda belirtilen şartlar kapsamında belirli işyerlerinde ve/veya işlerde çalışan sigortalıların çalışma sürelerine ilave hizmet süresi eklenmesini öngören bir sosyal güvenlik mekanizmasıdır.
YENİ SENDİKA, sağlık hizmetlerinin laboratuvar alanında görev yapan biyologların da fiilî çalışma koşulları ve maruz kaldıkları riskler dikkate alınarak bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiğini savunmaktadır.
Biyologların yıpranma payı talebi yeni değil
Biyologların fiilî hizmet süresi zammı kapsamına alınması talebi geçmiş yıllarda da Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşındı.
TBMM kayıtlarına göre, 24. Dönem 5. Yasama Yılı’nda 2/2790 esas numaralı kanun teklifinde hekim, diş hekimi, eczacı, biyolog, psikolog, hemşire, ebe, laborant ve hasta bakıcıların fiilî hizmet süresi zammı uygulamasından yararlanması öngörüldü. Söz konusu teklif 13 Mart 2015 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu ve daha sonra hükümsüz kaldı.
Benzer şekilde 27. Dönem 2. Yasama Yılı’nda 2/1293 esas numaralı kanun teklifinde, üniversite hastaneleri ile Sağlık Bakanlığına bağlı hastanelerde görev yapan çeşitli sağlık personeli arasında biyologların da fiilî hizmet süresi zammından yararlanması amaçlandı. Bu teklif de TBMM kayıtlarında hükümsüz olarak yer almaktadır.
Ayrıca daha önceki yasama dönemlerinde sunulan bazı tekliflerde de biyologların ve diğer sağlık personelinin fiilî hizmet süresi zammından yararlanması gündeme getirildi.
Bu durum, biyologların yıpranma payı talebinin yeni bir tartışma olmadığını, farklı dönemlerde yasama gündemine taşınan bir konu olduğunu ortaya koymaktadır.
“Bu bir ayrıcalık talebi değildir”
YENİ SENDİKA tarafından yapılan başvuruda özellikle bunun herhangi bir meslek grubuna ayrıcalık sağlama talebi olmadığı vurgulandı.
Sendikanın yaklaşımı açık:
Aynı veya benzer risklere maruz kalan çalışanlar, yaptıkları işin niteliği ve fiilî çalışma koşulları dikkate alınarak sosyal güvenlik sistemi içerisinde hakkaniyetli biçimde değerlendirilmelidir.
Bu kapsamda biyologların görev yaptığı laboratuvarların ve riskli birimlerin çalışma koşullarının bilimsel ve objektif kriterlerle incelenmesi talep edildi.
Sağlık Bakanlığı’ndan kapsamlı mevzuat çalışması talep edildi
YENİ SENDİKA’nın Sağlık Bakanlığı’na yaptığı başvuruda;
- Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarda görev yapan biyologların çalışma koşullarının incelenmesi,
- Özellikle laboratuvar ve riskli birimlerde çalışan biyologların ayrıca değerlendirilmesi,
- Biyologların görev ve sorumluluklarını belirleyen mevcut mevzuatın fiilî hizmet süresi zammı açısından değerlendirilmesi,
- Biyologların maruz kaldıkları biyolojik, kimyasal ve diğer mesleki risklerin bilimsel kriterlerle ortaya konulması,
- Sağlık Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Sosyal Güvenlik Kurumu arasında koordinasyon sağlanması,
- 5510 sayılı Kanun’un 40’ıncı maddesinde gerekli değişikliğin yapılması amacıyla mevzuat çalışması başlatılması,
- Biyologların fiilî hizmet süresi zammı kapsamına açıkça alınmasını sağlayacak kanuni düzenlemenin hazırlanması
talep edildi.
“Sağlık hizmetleri bir bütündür”
YENİ SENDİKA, başvurusunda sağlık hizmetlerinin bir bütün olduğuna dikkat çekti.
Bu bütünün laboratuvar, analiz, araştırma ve bilimsel değerlendirme ayağında görev yapan biyologların, sağlık hizmetlerinin yürütülmesinde önemli sorumluluklar üstlendiği ifade edildi.
Biyologların görevlerinin ilgili mevzuatla tanımlanmış olmasına rağmen, bu görevlerin yürütüldüğü çalışma ortamlarının taşıdığı risklerin fiilî hizmet süresi zammı bakımından yeterince karşılık bulup bulmadığının yeniden değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
YENİ SENDİKA’NIN TALEBİ NET
“Talebimiz yalnızca bir meslek grubuna yeni bir hak verilmesi değildir. Talebimiz; sağlık hizmetlerinde fiilen yapılan işin, çalışma ortamının ve maruz kalınan riskin sosyal güvenlik hukukunda gerçek karşılığını bulmasıdır.”
YENİ SENDİKA, özellikle laboratuvarlarda ve riskli birimlerde görev yapan biyologların çalışma koşullarının dikkate alınarak fiilî hizmet süresi zammı kapsamına alınmalarını sağlayacak mevzuat çalışmalarının başlatılması için sürecin takipçisi olacak.
RİSK VARSA YIPRANMA VARDIR.
YIPRANMA VARSA SOSYAL GÜVENLİK HAKKI OLMALIDIR.
YENİ SENDİKA GENEL MERKEZİ
Kaynaklar
- TBMM – 24. Dönem 5. Yasama Yılı, 2/2790 esas numaralı kanun teklifi
- TBMM – 27. Dönem 2. Yasama Yılı, 2/1293 esas numaralı kanun teklifi
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu – Madde 40